Zapisał się na kartach historii jako polityk, który przyczynił się do zasadniczych przemian w Bloku Wschodnim. Wśród głównych reform Gorbaczowa były: pieriestrojka, tj. proces przekształceń systemu komunistycznego ZSRR oraz głasnost, tj. procedura ujawnienia faktów historycznych i dotyczących sytuacji politycznej i gospodarczej ZSRR.

Polityka Gorbaczowa przyczyniła się do przyspieszenia rozpadu ZSRR. 25 grudnia 1991 ustąpił ze stanowiska prezydenta. Urząd ten, ale już nie w ZSRR, ale w Federacji Rosyjskiej po wygranych wyborach objął Borys Jelcyn.

Gorbaczow dwukrotnie został Człowiekiem Roku magazynu Time: w 1987 i 1989 roku. Jest laureatem Pokojowej Nagrody Nobla, którą to otrzymał w 1990 roku.

W dwadzieścia lat po zejściu ze sceny politycznej Gorbaczowa historycy i politolodzy ciągle analizują jego rolę w przekształceniu Bloku Wschodniego. We wspomnianych środowiskach jednak brak zgody co do oceny polityka, jedni aprobują jego działania, inni krytykują je jako zbyt zachowawcze i nieodpowiedzialne.

Osiemdziesiąte urodziny byłego polityka zostały uczczone również przez władze współczesnej Rosji, jubilat został uhonorowany Orderem Świętego Andrzeja, najwyższym rosyjskim odznaczeniem. Jak powiedział prezydent Dimitrij Miedwiediew, odznaczenie przyznano prezydentowi ZSRR za "ogromną pracę wykonaną w czasie pełnienia funkcji głowy państwa".